8. Hafta: Düşünce Dünyamıza Katkı için 15 Sözcük ve Bir Sanat Eseri

1-İntikal

Arapça bir sözcük olan intiḳāl kökünden gelir. Taşınma, bir yerden başka yere gitme anlamına gelir. Ayrıca, anlama-kavrama anlamı da vardır. “Onu son gördüğümde de öyle yaptım. İntikali yerinde idi. Güldü. O da bana birkaç fıkra anlattı.” – H. Taner

2-Meçhul

Arapça bir sözcük olan machūl kökünden gelir. Bilinmeyen anlamına gelir. “Artık demir almak günü gelmişse zamandan / Meçhule giden bir gemi kalkar bu limandan” – Y. K. Beyatlı

3-Müdrik

Arapça bir sözcük olan mudrik kökünden gelir. İdrak eden, kavrayan anlamlarına gelir. “Daima affını istemesine ve buna ait memleketinden heyecanla haber beklemesine göre kabahatini müdrik görünüyor.” – A. H. Çelebi

4-Madrabaz

Farsça bir sözcük olan madarab¥z kökünden gelir. Hayvan, balık, sebze, meyve vb. yiyecekleri yerinden getirerek toptan satan kimse anlamına gelir. Ayrıca ucuz alıp pahalı satan, hile yapan kimse anlamına da gelir. “Hiçbir hareketi tanımıyor, sadece mahir bir madrabaz edasıyla çıkarına bakıyor.” – E. İ. Benice

5-Terakki

Arapça bir sözcük olan taraḳḳi ٍkökünden gelir. Yükselme, ilerleme, gelişme anlamlarına gelir.

6-Nizam

Arapça bir sözcük olan  niẓām kökünden gelir. Düzen, kural anlamına gelir. “Evin nizamında Türk kadınlarının vakur zarafeti göze çarpar.” – O. S. Orhon Şimdi, eski sıralar bozuldu, yeni sıralar, yeni nizamlar gelinceye kadar böyle olacak! – M. Ş. Esendal

7-Anane

Arapça bir sözcük olan ˁanˁana(t) kökünden gelir. Falan filandan, o da filandan aktardı ki şeklinde rivayet zinciri, gelenek anlamına gelir. “Böyle ufak kasabalarda öteden beri aristokratik bir anane vardı.” – E. E. Talu

8-Arkaik

Fransızca bir sözcük olan archaïque kökünden gelir.  En eskiye ilişkin, en eskiye ait, ilkel anlamlarına gelir.

9-Diaspora

Fr/İng bir sözcük olan diaspora kökünden gelir. Herhangi bir ulusun veya inanç mensuplarının ana yurtları dışında azınlık olarak yaşadıkları yer. Özellikle Yahudilerin dünyaya dağılması anlamında kullanılmıştır.

10-Beynelmilel

Arapça bir sözcük olan bayn (ara, arası) al-milal ( milletler) kökünden gelir. Milletler arası anlamına gelir. Fransızca international sözcüğünün çevirisi olarak 19. yy sonlarında beliren deyim, ilk dönemde daha çok ihtilalci örgütler bağlamında kullanılır.

11-Sani

Arapça bir sözcük olan ṯāni kökünden gelir. İkiye katlayan, ikinci anlamına gelir.

12-İfsad

Arapça bir sözcük olan ifsād köküden gelir. Düzeni bozma, fesada uğratma, karışıklık çıkartma anlamlarına gelir.

13-İsrailiyat

İsrâîliyyât arapça kökenli bir sözcük olup çoğuldur. Tekili isrâîliyye olan sözcük, “isrâîlî kaynaktan rivayet edilen kıssa veya hâdise” anlamına gelmektedir. Bu kelime, her ne kadar Yahudi kaynaklarından Kur’an tefsirine karışan şeyleri çağrıştırsa da, tefsire karışan bütün Ehl-i kitap görüşlerini içine alır. Yahudiler ve Hristiyanlardan İslâm’a girenler, eski malumatlarını da yanlarında getirdiklerinden, bu eski malumatları Kur’an tefsirine karışmıştır.

14-Reha

Farsça bir sözcük olan rahā kökünden gelir. Kurtuluş, kurtulma anlamlarına gelir.

15-Firuze

Arapça fīrūza/fayrūzac kökünden gelir. Gök rengi bir süs taşı, türkuaz anlamlarına gelir. Farsça ise pīrōza/payrōza kökünden gelir. Işık saçan, parlayan, muhteşem anlamlarına gelir.

Bu haftaki sanat eserimiz ve manası:

AMERİKAN GOTİĞİ ”AMERICAN GOTHIC” – WOOD

Mindonart sitesinden alınan yorum: ”ABD’nin orta-batı bölgesinde etkili olan ve Amerikan Kırsal Yaşantısından temalar içeren Regionalism , Avrupa soyutunu reddeden kimliği ile belirginleşmiştir. Amerikan resim sanatı ikonu, Grant Wood’un eseri Amerikan Gotiği , ismini gotik tarzlı  Amerikan evlerinden alıyor. Eser Chicago Sanat Enstitüsünde 1930’dan bu yana sergilenmekte.

Önlerinde durdukları evin sahibi adam ve evlenmemiş kızını betimleyen resim 1930’da yapılmış ; figürlere iliştirilen sembollerle ( çalışkanlık ve evine bağlılık) tamamlanmıştır.

Burada ilgi çekici olan , ( belki önceden bilmediğiniz ) modeller. Çünkü, resmin yapılış sürecini bilmeyince , resimdeki figürler sanatçının oluşturduğu dünyanın bir parçası oluyorlar. Oysa, Grant Wood gibi gerçekçi bir ressamın elinde figür biçimsel ya da ruhsal bir yoruma tabi olmadığından modellerin asıllarını tanımak, farklı filmlerde tanınmış aktörleri izlemeye benziyor. Bu tanışma (!) sürecinden  sonra resmin içine giremez oluyorsunuz. Gelenekçi bir Amerikan çiftinin tanımlanmasında kullanılan figürler için kullanılan modellerin kim (kadının ; ressamın kardeşi, erkeğin de ressamın dişçisi) olduğunu  bilmek işi değiştiriyor.”

Sanatçının Kızkardeşi ve Diş Doktoru
Sanatçının Kızkardeşi ve Diş Doktoru

Not: Bazı sözcüklerin anlamı bulunurken nisanyansozluk ve tdk.gov.tr sitelerinden faydalanılmıştır.

Yayınlayan

Musa Ünalan

Fırat Üniversitesi'nde araştırma görevlisi. Pazarlama alanında doktora öğrencisi. İlgi Alanları (Birincil) : Tüketici Psikolojisi, Marka Yönetimi, Veri Analizi. (İkincil) : Davranış Ekonomisi, Bilim Felsefesi, Din Psikolojisi.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s